Türkçede Suriyelilerin kullandığı lehçe olan ve İngilizcede “levantine arabic” olarak anılan lehçeye dair malesef çok fazla yazılı materyal yok elde. İngilizcede epey materyal var ama bunlara da Türk öğrencilerin pek fazla ulaşım imkanı yok.

Türkçede bulunan az sayıda materyalden birisi de Akdem Yayınları’ndan çıkan Arapçanın Lehçeleri I kitabı. 280 sayfa olan kitabın içinde günlük hayatta, seyahatte karşılaşılabilecek çeşitli senaryolar üzerinden çeşitli cümleler-diyaloglar verilip bunların Suriye, Filistin ve Ürdün halk dillerinde nasıl söylendiği yazılmış.

Kitap içindeki son 80 sayfa kitap içindeki cümlelerden yapılan bir sözlüğe hasredilmiş. Kitabı bu manada 200 sayfa olarak da düşünebilirsiniz. Kitabın yazarları olarak Yrd. Doç. Dr. Osman Düzgün, Yrd. Doç. Dr. Ali Muhammad Ali Ghareb, Yasser Alturki ve Halil Geylan zikredilmiş.

Kitap başlangıç seviyesi için ideal. Günlük hayatta, seyahatte, hastanede ihtiyacınız olabilecek cümleleri öğrenirken arada bazı kalıpları da öğrenmiş oluyorsunuz. Kitap kalıpları ele alan, grameri de havi bir kitap olarak hazırlanmamış, bununla birlikte benzer örneklerle karşılaştıkça aşağı yukarı bazı kalıpları kafanızda oturtuyorsunuz.

Hareke kullanıldığı için okumanız oldukça kolaylaşıyor. Ses dosyaları da varmış fakat ses dosyalarını ben dinlemedim.

Kitabın kötü noktası: Tam işler karmaşıklaşacakken bitiyor olması. Tüm kitap boyunca basit cümlelerle devam edip tam en son sayfalarda bazı zarfların ve zamanların kullanımını görüyorsunuz. Zannediyorum bunları ikinci kitapta ele almak istiyorlar. Gerçi birinci kitap 2015 Aralık’ta basılmış ve o zamandan beri yeni bir kitap çıkarmamışlar. Beklemedeyiz.

Tabi ki bu kitapta anılan ülkeler kendi içlerinde sadece kendi aksanlarını kullanan monolitik bir halka sahip değiller. Birbirine çok yakın olan ülke halklarının dilleri hem birbirine çok benziyor hem de Filistin’de oturan birinin aksanı yaşadığı yere vs. bağlı olarak Suriye’dekilerinkine daha yakın olabiliyor. Bu manada kitapta anlamadığım sair yerleri sorduğum kimi arap arkadaşlar tarafından da kitap içindeki cümleler doğru olmadığı vs. gerekçesiyle eleştirildi.

Sonuç: Başlangıç için tavsiye edilir, faidelendik, güzel kitap. Fakat devamının gelmesi gerekli