Çoğu vatandaşımız gibi ben de Arapça şarkılarla düğünlerde çalan mezdeke sayesinde tanıştım. Arapça politik içerikli şarkılarla tanışmam ise 2006 Lübnan-İsrail savaşı sırasında oldu. Televizyonda Feyruz’un Li Beyrut’u bombalama görüntüleri ile beraber Kanal 7’de veriliyordu. Hem ses hem müzik fazlasıyla hoşuma gitmişti. Daha sonraları Kayseri İslamcı radyolarında yine Feyruz’un Zehret el-Medain gibi şarkıları ile radikal İslamcıların pek sevdiği senehudu’lar çalınmaya başlandı. Ben de Arapça politik şarkılarla tanıştığım bu andan sonra elimden geldiğince bunları dinlemeye ve hissetmeye çalıştım. Zamanla yaş geçip büyüdükçe neyi sevip neyi sevmediğime dair daha kesin fikirlere sahip olmaya başladım ve en sevdiğim bu -kah üzen kah coşturan- şarkıları listelemeye karar verdim. 

Bombastik No: 1

Mavtıni

Mavtıni benim dünyama el-cezire’de yayınlanan, F.K.Ö. hakkındaki “Devrimin Hikayesi” isimli belgesel serisi ile girdi. Her bölümün başında duya duya alıştım ve sonunda daimi dinleyicisi haline geldim. Türkiye’de de Taksim’de mavtıni dinlerken ağlayan bir kadının görüntüleri eşliğinde bolca dinlendi. 

Şarkının bir çok versiyonu mevcut. Malesef çoğunda hiç hoşa gitmeyen ağlak bir tarz kullanılıyor (birilerinin hoşuna gidiyor belli ki).

Eser Filistin ve Irak tarafından milli marş olarak kullanılmış. Şiirin yazarı İbrahim Tukan Filistinli, milliyetçi bir şair; bestecisi Lübnanlı Muhammed Fleyfel. Şiir Arap dünyasında vatan sevgisini yansıtan belki de en temel parça.

Bombastik No: 2

Unadikum

Unadikum da mavtıni gibi Arap dünyasının en bilinen şarkılarından. Şiiri kaleme alan Filistinli şair Tevfik Ziyad. Eserin bir bestesi daha önce Mısırlı efsane müzisyen Şeyh İmam tarafından yapılmış.

Bugün dinlenen, bilinen beste ise Ahmed Kabur’a ait. Çakal Carlos dizisinde Wadi el Haddad’ı canlandıran on parmağında on marifet Ahmed Kabur şiiri 1975’te Lübnan İç Savaşı başlarında 20 yaşındayken besteliyor. Şarkının yer aldığı albüm genel olarak işgal-direniş eksenindeki duygulanımlar çevresinde dönen parçalardan oluşuyor. Dinlemekten keyif aldığım bir albüm. 

Şarkı Türkiye’de bildiğim kadarıyla İslamcılardan Grup Yürüyüş tarafından, soldan Bandista tarafından yorumlandı. 

Eserin en çok beğenilen ve paylaşılan versiyonlarından bir tanesi de Bosnalı çocukların söylediği Unadikum’du. 

Eserin en dinlenesi versiyonu ise Ahmed Kabur’un 75’te çıkardığı orijinal hali.

Bombastik No: 3

Şeyyid Kusurek

Şimdi cebi deliklerin şarkısına geçelim. Mısır uzun, ilginç tarihi olan bir memleket. İslam dünyasına yön veren birçok düşünürün çıktığı bol miktarda orjinalite barındıran bir toprak. Şeyh İmam ve Ahmed Fuad Necm de bu memleketten çıkan incelenmeye, okunmaya, dinlenmeye değer iki isim. Bir yerden sonra küsseler de Şeyh İmam ve Ahmed Fuad Necm beraber takılan iki arkadaş. Necm şair ve Mısır yerel lehçesinde şiir yazıyor. Şeyh İmam da bu şiirlerden kimilerini besteliyor. Şeyh İmam-Fuad Necm ikilisinin müşterek işlerinden belki de en güzeli Şeyyid Kusurek. Şiir yozlaşmış yöneticilere karşı karşı çıkan halkın marşı. 

Şeyh İmam ve Fuad Necm çok fazla hapse girdikleri için doğru dürüst, kaliteli kasetleri yok. Gördüğüm kadarıyla Şeyyid Kusurek’in en güzel iki versiyonu aşağıdakiler.

Bombastik No: 4

Elveda Ya Cemal

Bu şarkıyı kim besteledi, kim yazdı bilmiyorum. İzlediğim bir dizide duymuştum ve çok hoşuma gitmişti. Zamanın kudretli devlet reisi Cemal Abdünnasır’ın ölümü ardından yazılmış, okunmuş bir ağıt. Bir devlet başkanına yazılmış en hazin ağıt belki de budur. Ne yazık ki doğru dürüst bir kaydı mevcut değil. 

Ağıdın sözlerinde Abdünnasır’ın ifade ettiği anlam, halkçılığı vurgulanmakta. 

Bombastik No: 5

Hammat el-Mecd

Cezayir’de Fransızlara karşı verilen direniş çelişkileri, zorlukları, başardıkları ve başaramadıkları ile tahakküm-direniş ilişkilerine ışık tutan oldukça önemli bir vakıa. Bu savaşa dair ilgim bir film ve bir kitap tarafından daha da kamçılanmıştı. 

Şarkı bu havayı iyi yansıtıyor. Coşkusu ve çelişkileri ile vatan sevgisi, sömürgeci karşıtlığı, hürriyet isteği… “Senin uğruna yaşadık ey vatanım!”. Şair Ömer Bernavi, şarkıcı Şerif Kutbi olarak yazılmış bir yerde. 

Şarkıyı yine el-cezire’nin bir belgeselinde duymuştum sanırım. Malesef bu eserin de doğru düzgün bir versiyonu youtube’da yok. Yeni kayıtlar pek ağlak, eski kayıt cızırtılı. Temiz bir versiyonunu Cezayir Kültür Mirası Arşivi sitesinde buldum.

Temiz versiyon

İyi dinlemeler.