Sapolsky 2/I

ildenayriksiYorum bırakın

Davranışsal Evrim

Sapolsky ders başında masaya iki kafatası koyar ve eğer elinizde doğru ölçütler varsa bunlardan hangisi diğerini aldatır, saldırganlık dereceleri nelerdir, ortalama hayat uzunlukları nedir gibi soruların yanıtlarını bulabilirsiniz der. Canlılar belirli prensiplere göre hayatlarını idame ettirmektedir. Prensiplerden yola çıkarak zürafanın boynuna bakıp kalbinin boyutu gibi tikel bir durum tahmin edilebilir. Bu doğanın mükemmel olduğu anlamına gelmez, o şekildeki bir vücut bu şekilde kalbi gerektirir. O kadar kalbi olmasa zürafa zürafa olmaz zaten.

Darwin evrimin mucidi değildir, evrim daha önceden de bilinen bir husustur.. Darwin, Wallace ile beraber evrimin işleme mekanizması olarak doğal seçilimi ortaya atmıştır. Doğal seçilim daha adapte olan canlıyı öne çıkaran süreçtir. Darwin bir süre sonra ikinci bir seçilim alanı olan cinsel seçilimi fark etmiştir. Burada karşı cins tarafından tercih edilen ama hayatta kalma vs. açısından önemi olmayan davranışlar seçilmektedir. Tavus kuşunun tüyleri gibi. Burada kimi zaman karşıtlaşmalar ortaya çıkmaktadır. Mesela parlak olmak karşı cins tarafından tercih edildiği için cinsel seçilim tarafından öne çıkarılmakta ama bu durum aynı zamanda yırtıcılar tarafından daha kolay fark edilmeye yol açtığı için doğal seçilime aykırı bir durum oluşturmaktadır.

Evrim vardır, topluluklardaki özellikler zamanla değişir. Yeterli derecede değişince yeni bir tür ortaya çıkar. Darwinci evrim basamak gibi düşünülebilecek birkaç kural üzerine oturur:

  • Bir sonraki nesile aktarılabilir özellikler vardır.
  • Bu özellikler arasında çeşitlemeler mevcuttur.
  • Bu özelliklerin bazı versiyonları diğerlerinden daha elverişlidir. Daha adaptiftir. (Burada mesele en iyi adapte olmuş olanın hayatta kalması değil, üretimidir.)
  • Yeni bir özelliğin ortaya çıkması, mutasyon, ihtimali vardır.

Bu basamaklar evrimsel değişimlerin meydana gelişini açıklar.

Peki bu basamakları davranışa nasıl aktarırız? Aynı şekilde! Bir sonraki nesile aktarılabilir davranışlar vardır. Bu davranışlar bireyler arasında farklılık gösterir, çeşitlemeler vardır. Bunlardan bazıları diğerlerine göre daha adaptiftir. Zamanla daha adaptif olanlar daha çok yaygın hale gelir. Yeni bir özellik getirecek mutasyon ihtimali daima mevcuttur.

Wynne-Edwards bireyin kendisini grubunun iyiliği için feda ettiği grup seçilimi düşüncesini öne sürmüştür. Burada birey kendisini grubu için feda edince grubu diğer gruplar karşısında daha başarılı olur. Epey eleştirilmiş olan bu fikir geçerli değildir. Hayvanlar grup arkadaşlarının iyiliği için kendilerini feda etmez. Hayvanlar bir sonraki nesile genlerinin daha çok kopyasını geçirmek doğrultusunda eylem gösterirler. En iyinin adapte olanın ayakta kalması değil, en iyi olanın üretmesidir asli olan. Bu da üç şekilde meydana gelebilir:

  1. Bireysel Seçilim
  2. Akraba Seçilimi
  3. Karşılıklı Özgecilik

Sapolsky 1- İnsan Davranışsal biyolojisine giriş

ildenayriksiYorum bırakın

Sapolsky ilk derste insan davranışına dair kısa bir girişle birlikte kategorik düşünmenin nasıl hatalara düşürebileceğine örnekler veriyor. Böylece belirli fenomenleri ele alırken nasıl yaklaşılması, nasıl yaklaşılmaması gerektiğine dair bir izlek sunmuş oluyor.

Ders boyunca dikkat edilmesi gereken iki husus: 1) bedeninde olan bitenler beynini önemli biçimde etkileyebilir, 2) beyninde olan bitenler bedeninde olan bitenleri etkiler.

Kategorik düşünmek işlerimizi kolaylaştırır fakat bizi bazı durumlarda hatalı düşünmeye sevk eder. Kategorilere odaklandığımızda farklı kategorilerde olan iki şeyin ne kadar da birbirine yakın olduğunu; aynı kategoride olan iki şeyin birbirinden ne kadar da farklı olduğunu ve büyük resmi kaçırırız.

Sapolsky çeşitli önemli bilim insanlarının kendi alan/fanuslarının içinde kalarak nasıl hatalar yaptıklarına dair örnekler verdikten sonra kendi alan/fanusumuz içinde kalmamamızı öğütler.

Derste üç temel düşünsel meydan okuma ile karşılaşacağımızı söyler:

1) tıpkı diğer hayvanlar gibi olduğumuz, hiçbir farkımızın olmadığı alanlar.

2) tıpkı diğer hayvanlar gibi olduğumuz ama bu benzerlik içinde bambaşka işler yaptığımız durumlar.

3) bizim haricimizde hiçbir hayvanın yapamadığı işler.

Sapolsky dersin kurulumundan bahsederken temel anlamda iki kısım olduğunu, birincisinde çeşitli disiplinlerin açıklamalarını sırayla göreceğimizi, sonrasında da bunları çeşitli davranışsal alanlara uygulayacağımızı söyler.